The Paper Door · Reader · Tiếng Việt
Nghe cùng
Loading audio…
Giọng đọc do AI tạo ra. Chữ trên trang này là lời đọc.
1. Tia lửa và cái ly giấy
Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.
Trên Bãi Cỏ trời đang có gió, cái kiểu gió giật làm lộn ngược mấy cây dù và làm lá cây chạy lăng xăng dọc lối đi như mấy con chuột nâu nhỏ. Lan đuổi theo mấy chiếc lá một hồi, vì chúng ở đó. Inkling đi thẳng, hai tay đút túi áo khoác, mắt dõi theo tia lửa để khỏi lạc mất nó.
Tia lửa đi đúng chỗ nó lúc nào cũng đi. Ngang qua lán sửa đồ, ngang qua cái ghế dài có tấm ván lỏng, tới tận cửa xưởng in. Nó nhấp nhô trong gió, cam rực, cho tới khi hai bạn mở cửa cho nó vô.
Bên trong yên tĩnh, im ắng, có mùi mực và mùi giấy cũ. Tia lửa đi ngang qua cái bàn dài rồi đậu xuống kế bên một tờ giấy vuông, một mặt màu cam, một mặt màu kem.
Tờ giấy vuông ngồi dậy.
"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.
"Lần này đi chỗ nào ấm cúng nha," Inkling nói, xoa xoa hai bàn tay lạnh. "Có lò sưởi. Hoặc có lửa."
"Mình không hứa có lửa đâu," Kami nói. "Nhưng bắt đầu bằng một thứ gì ấm để cầm đi. Bắt đầu bằng một cái ly."
Cái ly bắt đầu bằng một hình tam giác, nên Inkling gấp Kami góc chạm góc trước. Rồi bạn gấp góc trái chéo qua, cho mũi của nó chạm mép bên kia. Bạn gấp góc phải chéo qua y vậy, cho hai vạt bắt chéo nhau ở giữa như hai cánh tay khoanh lại. Bạn gấp vạt trên phía trước xuống vô trong ly, lật lại, rồi gấp luôn vạt phía sau xuống. Khi bạn bóp hai bên, miệng ly mở ra, và nó đây rồi, một cái ly giấy nhỏ.
Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.
2. Căn phòng đầy sách cũ
Cái ly mở ra rộng hơn, rộng hơn nữa, cho tới khi bên trong nó đầy một thứ ánh sáng vàng dịu.
Lan bước qua trước, như mọi khi. Inkling đi sau, cầm Kami thật cẩn thận bằng một góc.
Trời lạnh. Đó là điều đầu tiên, trước mọi thứ khác. Không phải lạnh cóng, mà là cái kiểu se se lạnh luồn lên tay áo. Lan kéo cái áo mưa vàng cho chặt hơn. Rồi có cái gì đó xì xì và lách cách ở trong góc, và một làn hơi ấm cuộn tới phủ lên hai bạn.
"Lò sưởi," Inkling nói, khoái chí. "Thấy chưa? Tớ đã xin mà."
Hai bạn đang đứng trong một căn phòng dài, tường gỗ sẫm màu chạy lên tới tận cái trần cao. Mấy kệ sách với những hàng chữ vàng đã phai trên gáy chạy dọc một bên. Bên kia là mấy khung cửa sổ cao, khung nào cũng làm bằng mấy chục ô kính nhỏ hình thoi, ghép lại bằng những nẹp chì. Qua đó, Lan thấy một bãi cỏ, một lối đi lát đá và những cái cây lá đã chuyển vàng, chuyển cam. Cứ vài giây lại có một cơn gió giật làm rơi một nắm lá, và chúng trôi lơ lửng ngang qua tấm kính.
Ở khung cửa sổ gần nhất, có một ô kính nhỏ nằm trong một nẹp chì sáng hơn mấy nẹp khác, chỗ ai đó đã sửa lại một miếng kính hình thoi bị vỡ. Trên khung gỗ kế bên, nhỏ tới mức không để ý thì không thấy, có một cái búa tí hon được khắc vào.
"Giống một tòa lâu đài," Lan nói. "Một tòa lâu đài mà cũng là thư viện."
"Một trường đại học," Kami nói khẽ. "Sinh viên sống và học ở đây. Đây là Princeton, ở New Jersey, nước Mỹ. Năm 1939."
Đâu đó dưới hành lang, một cánh cửa đóng lại và tiếng bước chân đi xa dần lên một cái cầu thang. Một chiếc đồng hồ trên tường tích tắc chầm chậm. Hình như chẳng ai vội vàng gì hết.
3. Rosa và ba bức tranh
Ở một cái bàn dài cạnh cửa sổ có một bé gái mặc áo khoác len màu nâu, đội mũ len đỏ. Bé trông cỡ tám tuổi. Trước mặt bé là ba bức vẽ nhỏ bằng sáp màu, kế bên là một tấm thiệp gấp đôi, cái loại người ta tặng nhau ngày sinh nhật.
Bé gái đang cau mày nhìn mấy bức vẽ như thể chúng vừa làm gì sai.
"Chào bạn," Lan nói. "Mấy cái đó của bạn hả?"
Bé gái ngẩng lên. Bé không có vẻ ngạc nhiên lắm khi thấy hai người lạ cầm một tờ giấy vuông, Lan nghĩ vậy là bé lịch sự.
"Mình là Rosa," bé nói. "Mẹ mình làm trong bếp ở đây, tan học là mình ngồi chờ mẹ. Mình đang làm thiệp cho em trai mình, Teo. Mai là sinh nhật em. Em năm tuổi."
Bé đẩy mấy bức vẽ về phía hai bạn. Một bức là mặt trăng tròn màu vàng có khuôn mặt buồn ngủ. Một bức là con cá xanh có sọc. Bức cuối là một ngôi sao lớn màu vàng kim, tô mạnh tay tới mức sáp màu bóng lên.
"Đẹp quá," Inkling nói, và bạn nói thật lòng.
"Mình muốn em tìm thấy một bức như một điều bất ngờ," Rosa nói. "Một cái mà em phải đi tìm. Ngôi sao là bức đẹp nhất. Nhưng coi nè." Bé mở tấm thiệp ra rồi đóng lại. "Tấm thiệp có mặt trước và mặt sau. Bên trong thật ra cũng chỉ là mặt trước với mặt sau thôi. Không có chỗ nào để giấu gì hết. Có hai mặt, mà mình có tới ba bức tranh."
Lan cầm tấm thiệp lên và lật qua. Mặt trước. Mặt sau. Mặt trước. Mặt sau. Rosa nói đúng.
"Bạn để hai bức ở mặt trước cũng được," Lan nói.
"Vậy thì đâu còn bất ngờ," Rosa nói.
Cái đó cũng đúng. Mọi người cùng nhìn ba bức tranh, mà chẳng ai có câu trả lời.
"Bạn làm hai tấm thiệp cũng được," Inkling nói.
Rosa lắc đầu. "Vậy thì em mở tấm thứ hai ra là biết liền. Bất ngờ là phải trốn ở một chỗ mình không nghĩ là nó trốn được." Bé tì cằm lên hai tay. "Mình ngồi đây từ trưa tới giờ."
Lan nhìn lại tấm thiệp gấp đôi, nhìn ba bức tranh, rồi nhìn ra bãi cỏ lộng gió ngoài kia, như thể câu trả lời đang nằm đâu đó giữa mấy chiếc lá.
4. Gấp hết mọi đường
Ở đầu kia cái bàn có một anh thanh niên mặc áo len xám thủng hai cùi chỏ. Anh im lặng tới mức lúc đầu Lan không để ý tới anh. Kế bên anh là một cuốn sổ đang mở và một xấp dải giấy dài, mỏng, xếp ngay ngắn, dải nào cũng rộng bằng nhau, cỡ hai ngón tay.
Anh đang gấp một trong mấy dải giấy đó. Tay anh di chuyển chậm rãi, và anh không ngẩng lên.
"Anh ấy là sinh viên," Rosa thì thầm. "Từ nước Anh. Tuần nào anh cũng cắt mép giấy sổ tay của mình. Anh nói với mình là giấy Mỹ to quá, không vừa cái bìa kẹp kiểu Anh của anh, nên phải xén bớt mới vừa. Anh giữ lại mấy dải giấy thừa. Anh nói chúng để suy nghĩ thì tốt lắm."
Anh thanh niên gấp xong. Rồi, chẳng nói tiếng nào, anh đẩy một dải giấy mới dọc theo bàn về phía mấy bạn, rồi quay lại với cuốn sổ của mình.
Lan cầm nó lên. Trên đó có mười hình tam giác vẽ bằng bút chì, nằm cạnh nhau, cái chỉ lên, cái chỉ xuống, lên, xuống, như một hàng mái nhà nhỏ xen với mái nhà lộn ngược. Hai đầu dải giấy được cắt xéo cho vừa với mấy hình tam giác.
"Tớ biết làm gì rồi," Lan nói. "Đây là dải giấy để gấp. Để tớ làm! Tớ hứa. Tớ sẽ gấp hết mọi đường."
Bạn gấp đường thứ nhất. Bạn gấp đường kế tiếp theo chiều ngược lại. Tới lui, tới lui, nhanh như chớp, như mình xếp một cái quạt giấy. Chưa tới nửa phút mà đường nào cũng đã gấp xong. Lan bóp chặt nó lại rồi giơ lên.
Đó là một que giấy nhỏ cứng ngắc, dày mười lớp. Khi bạn buông tay, nó bung ra thành một hình chữ chi rồi nằm đó, xiêu vẹo, trên mặt bàn. Không có hình gì hết. Không có bí mật gì hết. Chẳng có chỗ nào cho một ngôi sao trốn.
"Ồ," Lan nói.
"Đoán mò thì chỉ làm hỏng giấy tốt thôi," Mark nói. Nãy giờ bạn đứng sau lưng mấy bạn, đọc gáy sách, mà giờ bạn đi tới. Mark lúc nào cũng để ý đường kẻ trước khi để ý thứ gì khác. "Bạn đâu có đọc nó. Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy. Coi cuốn sổ của anh thanh niên kìa. Đâu phải đường nào cũng cùng một loại."
Lan nhìn cái hình chữ chi của mình. Rồi bạn nhìn Rosa.
"Tớ nói để tớ làm trước khi kiểm tra," Lan nói. "Lúc nào tớ cũng vậy. Xin lỗi nha, Rosa. Tớ xài mất một dải giấy của anh rồi."
"Anh có nhiều lắm," Rosa nói, hiền hậu. "Anh có nguyên một xấp."
Lan vuốt cái hình chữ chi cho phẳng rồi để qua một bên. Lát nữa bạn sẽ dùng nó vô việc gì đó, bạn quyết định vậy. Giấy tốt thì không nên bỏ phí.
Inkling cầm cái hình chữ chi lên, giơ ra trước ánh sáng từ cửa sổ. Giờ đường nào cũng có nếp gấp, đủ cả chín đường, cái gấp chiều này, cái gấp chiều kia. Trông nó rối rắm lộn xộn, như một trang sách mà ai đó gạch dưới hết từng chữ một.
"Nếu mình đánh dấu hết mọi thứ," Inkling nói, "là mình chưa thật sự đánh dấu cái gì hết."
Lan nhăn mặt với bạn, nhưng không cãi. Lan biết điều đó đúng. Khi cô giáo ở nhà nói một chữ là quan trọng, đó là vì mấy chữ khác không quan trọng bằng. Nếu chữ nào cũng quan trọng, mình đâu biết phải nhớ chữ nào.
5. Mấy đường kẻ nói gì
Mark cúi xuống cuốn sổ đang mở. Anh thanh niên nhích cùi chỏ một chút cho bạn coi, nhưng anh vẫn không nói gì. Anh không giải thích gì hết. Anh chỉ tiếp tục gấp tờ giấy của mình.
Trên trang sổ có một bức vẽ thật cẩn thận của đúng dải giấy đó, với mười hình tam giác của nó. Nhưng trên bức vẽ, phần lớn các đường chỉ là nét bút chì trơn. Chỉ có ba đường là khác.
"Coi nè," Mark nói, chỉ mà không chạm vào. "Có một đường nét đứt sau hình tam giác thứ ba. Thêm một đường nét đứt nữa sau hình tam giác thứ sáu. Còn đây, ngay trước hình tam giác cuối cùng, đường kẻ là nét đứt xen chấm. Gạch, chấm, chấm, gạch."
"Vậy là sao?" Rosa hỏi.
"Mỗi đường kẻ trên hình vẽ đều có việc của nó," Mark nói. "Nét đứt là gấp về phía mình, để tờ giấy lật lên và đi qua. Nét đứt xen chấm là gấp ra xa mình, ra phía sau tờ giấy. Mấy đường trơn chỉ cho mình biết mấy hình tam giác nằm ở đâu thôi. Mấy đường đó thì chưa gấp."
Bạn đếm trên mấy ngón tay. "Vậy là có ba lần gấp, chứ không phải chín. Hai lần gấp về phía mình. Rồi hình tam giác cuối cùng đi ra sau."
Lan nhìn bức vẽ thật lâu. Khác nhau có chút xíu, có nét đứt hay không có nét đứt, vậy mà bạn chẳng hề để ý.
"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Lan nói chậm rãi, như đang tập nói thử mấy chữ đó.
"Đúng rồi đó," Mark nói, có vẻ hài lòng.
6. Ba, rồi thêm ba
Rosa lấy một dải giấy mới ở cuối xấp. Anh thanh niên gật đầu rất nhẹ, như muốn nói ừ, làm đi. Bé đặt dải giấy nằm phẳng trên bàn và lấy cả hai tay vuốt cho nó thẳng.
"Luôn luôn làm góc trước," Cornelia nói. Bạn đã xuất hiện ngay cạnh cùi chỏ của Rosa, như Cornelia lúc nào cũng vậy, đúng ngay lúc có cái gì đó cần sắp cho thẳng hàng. "Đếm ba hình tam giác từ đầu bên trái. Một, hai, ba. Giờ cái đường ngay sau chúng là nếp gấp đầu tiên của em."
Rosa đặt ngón tay lên đường kẻ đó.
"Đưa phần còn lại của dải giấy qua, về phía em," Cornelia nói. "Cho mấy cái mép gặp nhau thật khít. Không phải gần gần. Mà là khít."
Rosa nhấc đầu dài của dải giấy lên và xoay nó qua. Đó là một lần gấp lạ lùng. Dải giấy không nằm ngược lại dọc theo chính nó, như khi mình gấp đôi một sợi ruy băng. Nó cong xéo đi và bắt chéo qua ba hình tam giác đầu tiên, nên giờ đầu dài chỉ xuống dưới và qua bên trái.
"Trông sai sai," Rosa nói.
"Nhìn mấy cái mép đi," Cornelia nói. "Chúng có gặp mấy đường của mấy hình tam giác bên dưới không?"
Rosa nhìn. Ở chỗ dải giấy bắt chéo qua, mép trên của nó nằm đúng dọc theo mép của một hình tam giác bên dưới. Mọi thứ thẳng hàng hết, như mấy viên gạch lát sàn.
"Chúng gặp nhau," bé nói.
"Vậy là đúng rồi," Cornelia nói. "Mũi chạm mũi, rồi giữ. Giờ đếm thêm ba hình tam giác nữa, bắt đầu từ nếp gấp em vừa làm."
Rosa đếm. Bốn, năm, sáu. Bé tìm đường nét đứt thứ hai trên bức vẽ, và đường kẻ trên dải giấy khớp với nó. Bé nhấc đầu dài lên lần nữa và xoay nó qua, về phía mình, cho mấy cái mép gặp nhau thật khít.
Lần này có một chuyện xảy ra làm cả bọn nghiêng người tới. Dải giấy vòng lại và khép lại thành một hình có sáu cạnh thẳng, giống một ô trong tổ ong. Sáu hình tam giác gặp nhau ở giữa, mũi chạm mũi. Chỉ còn đúng một hình tam giác thừa ra, chìa ra một bên như một lá cờ nhỏ.
"Hình lục giác," Inkling nói. "Đó là một hình có sáu cạnh."
"Ba hình tam giác, thêm ba, thêm ba ở bên dưới, và dư một," Lan nói, lần này đếm thật cẩn thận. "Vậy là mười. Đủ hết rồi."
Cornelia gật đầu. "Lần nào cũng đưa qua cho tới cùng. Vì vậy nó mới khép lại được."
7. Gấp ngược chiều
"Để tớ gấp cái cuối," Inkling nói. "Dễ mà. Chỉ là một hình tam giác nhỏ thôi."
Bạn cầm hình lục giác và gấp hình tam giác còn thừa qua mặt trước, về phía mình, giống y như hai lần gấp kia. Nó đáp xuống trên mặt hình lục giác, kêu một tiếng bộp nhẹ.
Rosa có một hũ keo với một cây cọ nhỏ cắm trong đó. Bé chấm một chút keo lên hình tam giác rồi ấn nó xuống. Nhưng khi bé buông tay, hình tam giác lại bật lên. Nó hoàn toàn không nằm trên hình tam giác đầu tiên. Nó nằm trên một hình tam giác khác, hình thứ chín, ở tuốt phía trên mặt trước, và bên dưới nó chẳng có cái gì là của nó hết.
Rosa thử mở hình lục giác ra. Nó không chịu mở. Nó chỉ là một cục giấy dẹp dính nhớp nháp, có một góc chìa lên.
"Hư rồi," Rosa nói, giọng run run.
"Đâu có hư," Crinkle nói liền. Crinkle tròn tròn, mềm mềm, và lúc nào cũng vui vẻ khi có chuyện trục trặc, đôi khi vậy làm người ta bực, nhưng thường thì có ích. "Lệch chỉ là lần thử đầu thôi. Mình sửa cái này được. Vuốt phẳng ra rồi thử lại. Nếp gấp nhớ mà."
Inkling bóc hình tam giác lên. Keo chưa khô, nên nó bong ra dễ dàng. Bạn mở nếp gấp cuối ra, và trên tờ giấy còn hằn đường kẻ ở chỗ nó đã được gấp, một nếp gấp mờ mờ như một dấu chân.
"Giờ coi lại hình vẽ đi," Mark nói. "Đường cuối cùng là loại đường gì?"
"Nét đứt xen chấm," Inkling nói. "Ồ. Gấp ra xa. Ra phía sau tờ giấy. Tớ gấp ngược chiều rồi."
"Mở nó ra nhẹ nhàng nè," Crinkle nói. "Rồi thử chiều kia."
Lần này Inkling gấp hình tam giác cuối cùng ra phía sau, ra sau hình lục giác, vòng qua mép ngoài của nó. Nó trượt vô bên dưới thật gọn. Khi bạn lật hình lục giác lại để coi, hình tam giác thừa đang nằm phẳng sát vô mặt sau của chính hình tam giác đầu tiên, cái nằm ở ngay đầu dải giấy. Hai hình khớp vô nhau y chang, cái này chồng lên cái kia, không có gì ở giữa.
"Vừa khít rồi," Rosa nói, lấy tay áo lau mắt. "Vừa khít như là nó phải vậy."
"Nó phải vậy thật mà," Mark nói. "Vì vậy đường kẻ đó mới khác."
8. Giữ yên
"Giữ yên," Presso nói. Presso chậm nhất trong cả bọn và cũng mạnh nhất, và Presso làm gì cũng điềm tĩnh. "Giờ miết cho phẳng. Nếp gấp nào cũng vậy. Lấy móng tay cái miết dọc từng cái."
Rosa lấy một tay giữ yên hình lục giác. Tay kia bé lấy móng tay cái miết dọc theo từng mép gấp, chầm chậm, vòng hết một vòng. Tờ giấy sắc lẻm và giòn lại dưới móng tay bé.
"Miết chậm, miết chắc," Presso nói. "Nếp gấp nào được miết là nếp gấp nằm yên."
Rồi Rosa chấm một chút keo lên hình tam giác thừa, chỉ một chút ở giữa thôi, và ấn nó áp vô mặt sau của hình tam giác đầu tiên.
"Giờ giữ nó," Presso nói. "Đừng có nhìn lén. Keo cần thời gian."
Cả nhóm cùng đếm tới ba mươi, đếm ra tiếng, trong lúc Rosa giữ nó. Tới hai mươi là Lan muốn nhìn lén rồi. Inkling nắm tay bạn lại. Tới ba mươi, Rosa buông tay.
Hình tam giác nằm yên.
9. Bóp, đẩy, mở
"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói. Nãy giờ nó ngồi ở mép bàn coi suốt. "Mà nếp gấp này có một bí mật bên trong. Mình chỉ cho mấy bạn cách tìm nó nha?"
Rosa đặt hình lục giác lên lòng bàn tay rồi đưa ra.
"Bóp hai hình tam giác nằm kế nhau," Kami nói. "Chỉ hai cái thôi, giữa ngón tay và ngón cái, cho chúng gấp lên chung với nhau như một ngọn núi nhỏ."
Rosa bóp.
"Giờ đẩy cái góc ở phía đối diện vô giữa," Kami nói. "Nhẹ nhàng thôi. Rồi nhìn vô chính giữa. Nó muốn mở ra."
Rosa đẩy. Chính giữa hình lục giác tách ra thành một cái lỗ nhỏ tối tối hình ngôi sao. Bé đẩy thêm một chút, và cái lỗ mở rộng hơn, rộng hơn nữa, như một bông hoa đang vội nở. Rồi bất thình lình, cả hình lục giác lộn từ trong ra ngoài rồi lại nằm phẳng.
Nhưng nó là một mặt khác. Mấy hình tam giác giờ hiện ra là những hình tam giác mà khi gấp không ai thấy. Chúng đã nằm ở bên trong suốt từ nãy, giấu kín.
Rosa há hốc miệng. Lan la lên "OA" lớn tới mức anh thanh niên ở đầu bàn ngẩng lên, lần đầu tiên, và mỉm cười.
"Nó có bao nhiêu mặt?" Rosa hỏi.
Inkling đã đếm rồi. "Có chín hình tam giác, không tính cái tụi mình dán. Hình tam giác nào cũng có hai mặt, mặt trước và mặt sau. Vậy là cả thảy mười tám mặt nhỏ. Mà mỗi mặt của hình lục giác dùng sáu hình tam giác." Bạn tính trên mấy ngón tay. "Mười tám mặt nhỏ, mỗi mặt lớn sáu cái. Vậy là thành ba mặt."
"Ba mặt," Rosa nói chậm rãi. "Mặt trước, mặt sau, và một mặt trốn bên trong."
Bé lại bẻ nó, bóp, đẩy, mở, và mặt thứ nhất quay trở lại. Lần nữa, và cái mặt giấu kín lại hiện ra. Nó cứ xoay vòng vòng, lúc nào cũng theo cùng một thứ tự.
"Ba bức tranh," Rosa nói. "Và một hình lục giác có ba mặt."
Bé cầm mấy cây sáp màu lên. Ở mặt trước bé vẽ mặt trăng vàng buồn ngủ, mỗi hình tam giác một mẩu nhỏ, nên mặt trăng được ghép từ sáu miếng. Ở mặt sau bé vẽ con cá xanh có sọc. Rồi bé bẻ nó cho tới khi cái mặt giấu kín hiện ra, và trên mặt đó bé vẽ ngôi sao lớn màu vàng kim, tô mạnh tay tới mức nó bóng lên. Rồi bé bẻ nó thêm một lần nữa, và ngôi sao biến mất.
10. Sinh nhật
Chiều hôm sau, mấy bạn được mời tới dự tiệc, trong một căn bếp nhỏ ấm áp thơm mùi quế và mùi cam. Mẹ của Rosa đã làm một cái bánh có năm cây nến. Teo đội một cái vương miện giấy hơi rộng so với đầu em.
Rosa đưa hình lục giác cho em. "Nó là mặt trăng," bé nói, rất nghiêm túc. "Còn nếu em lật nó lại, nó là con cá."
Teo lật nó lại. Con cá. Em lật trở lại. Mặt trăng. Em lật tới lật lui, cười khúc khích.
"Hết rồi hả?" cuối cùng em hỏi.
"Có thể," Rosa nói, rồi bé nhìn Lan, và Lan phải mím chặt môi để khỏi nói ra cái gì.
Teo chọc chọc nó. Em bóp bóp nó. Rồi, tình cờ, em bóp hai hình tam giác và ấn cái góc đối diện, và chính giữa mở ra. Em đứng sững. Em đẩy thêm một chút. Hình lục giác lộn từ trong ra ngoài trong tay em, và ngôi sao hiện ra.
Teo la lên lớn tới mức con mèo nhảy khỏi bậu cửa sổ.
Sau đó ai trong bữa tiệc cũng muốn được bẻ thử. Mẹ của Rosa bẻ nó rồi bật cười. Một ông cụ ở tầng trên, xuống ăn một miếng bánh, bẻ nó ba lần rồi lật nó lại và bẻ theo chiều ngược lại, và mấy mặt quay vòng theo chiều ngược, ngôi sao, con cá, mặt trăng.
"Coi kìa," ông nói. "Lật lại thì nó quay theo chiều kia. Giống như nhìn cái đồng hồ trong gương vậy."
Inkling nhìn thật kỹ. Mặt trước, mặt sau, mặt giấu kín, rồi trở lại từ đầu. Bẻ ba lần là về lại chỗ cũ. Lật nó lại, và cũng ba mặt đó quay vòng theo thứ tự ngược lại. Bạn nghĩ nếu bạn vẽ nó ra, nó sẽ trông như một vòng tròn nhỏ có ba trạm dừng, giống một chiếc xe buýt chỉ chạy vòng quanh đúng một dãy phố.
"Sao nó vô được bên trong?" Teo hỏi gặng. "Sao ngôi sao vô được bên trong?"
"Nó được gấp vô," Rosa tự hào nói. "Mình chỉ cần biết cách nhìn thôi."
11. Về nhà qua một tờ giấy vuông
Lát sau, khi bánh đã hết và Teo đang bẻ hình lục giác vòng vòng để khoe với mọi người, Lan mò trong túi áo khoác và tìm thấy một tờ giấy vuông trơn.
"Tới lúc đi rồi," Kami nói.
Rosa đưa mấy bạn ra tới cửa bếp. "Cảm ơn nha," bé nói. "Mình đã tưởng là chẳng có chỗ nào để giấu một ngôi sao."
"Có mà," Inkling nói. "Chỉ là cần đúng mấy nếp gấp thôi."
Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.
Hai bạn đã về lại xưởng in, gió vẫn còn lay lạch cạch cái cửa sổ. Hình lục giác không còn nằm trong tay Lan nữa, nhưng dải giấy hình chữ chi của bạn thì còn, cái dải mà bạn đã gấp hết mọi đường. Bạn vuốt nó cho phẳng trên bàn và nhìn nó. Bạn thấy được từng nếp gấp. Chỉ có ba nếp trong số đó là quan trọng.
Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.
Trở lại Bãi Cỏ
Tuần sau, Lan muốn làm một tấm thiệp bí mật cho sinh nhật của Inkling. Bạn tìm một dải giấy và vẽ mười hình tam giác lên đó. Rồi bạn dừng lại, trước khi gấp bất cứ cái gì, và vẽ mấy nét đứt vô trước.
Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Vì sao hình tam giác cuối cùng phải đi ra phía sau, mà không phải ra phía trước?
The Honest Page
Which parts of this story are true, stretched or made up?
True
- In 1939 Arthur Stone, a student from England at Princeton University, found the first flexagon. His new American paper did not fit his English binder, so he cut the ends off and started folding the strips. Source
- Three of his friends, Bryant Tuckerman, Richard Feynman and John Tukey, joined him. They called themselves the Flexagon Committee. Source
- Martin Gardner wrote about flexagons in Scientific American in December 1956. People liked it so much that it started his long-running column of mathematical games. Source
- The three-face flexagon is made from nine triangles in a strip, plus one more to glue. Nine triangles have eighteen sides, and they show as three faces of six triangles each.
Stretched
- The young man folding strips in our story never says his name. What we simplified: We kept the real Arthur Stone in the background so the children and the cast solve the problem themselves; nobody knows exactly where he sat to fold.
- In our story his notebook shows the folding drawing for the strip. What we simplified: We drew our own simple folding drawing; we do not know what his own notes looked like.
Made up
- Rosa, her little brother and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.