The Paper Door · Grower · Tiếng Việt
Nghe cùng
Loading audio…
Giọng đọc do AI tạo ra. Chữ trên trang này là lời đọc.
1. Xưởng in
Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.
Tia lửa nhảy qua Bãi Cỏ rồi vô xưởng in. Nó dừng lại trên cái bàn dài, kế bên một tờ giấy vuông.
"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.
"Đi chỗ nào có sách nha," Inkling nói. "Sách cũ."
"Vậy gấp đôi mình lại," Kami nói, "rồi gấp đôi lần nữa, như bìa một cuốn sách nhỏ."
Hai bạn gấp đôi Kami, rồi gấp đôi lần nữa. Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.
2. Sách to
Hai bạn đứng trong một căn phòng sáng sủa có một khung cửa sổ cao. Bên ngoài, một chiếc thuyền lướt qua trên mặt nước xanh.
"Nước Ý," Kami nói. "Venice. Năm 1501."
Một cái máy in bằng gỗ đứng giữa phòng. Mấy người đàn ông đang xếp những tờ giấy in thật lớn. Trên một cái bàn có mấy cuốn sách to bằng cái khay trà.
Trên một cái ghế dài khác có một xấp sách nhỏ, không lớn hơn bàn tay.
Một bé gái đeo tạp dề xanh đang nhìn mấy cuốn sách đó. Bé có mái tóc xoăn sẫm màu dưới cái mũ trắng.
"Mình là Bettina," bé nói. "Ba mình đóng sách ở đây. Mấy cuốn nhỏ này là mới. Thầy Aldus nói người ta phải mang sách đi theo được. Nhưng mấy cuốn đó không phải của mình."
Bé giơ lên một tờ giấy. Một mặt đã in chữ, có một vết lem ngang qua. "Tờ này bị hỏng. Mình được giữ nó. Mình muốn một cuốn sách của riêng mình, để bỏ túi. Để chép mấy câu chuyện của bà."
"Chỉ có một tờ thôi mà," Lan nói.
"Vậy mình làm nó thành cả một cuốn sách," Inkling nói.
3. Đọc hình vẽ
"Đọc hình vẽ trước khi tay động," Mark nói.
Inkling vẽ kế hoạch lên mặt giấy trắng, thật nhẹ tay. Tám ô, hai hàng, mỗi hàng bốn ô. Nét đứt dọc theo mọi nếp gấp. Ở chính giữa, giữa hai ô ở giữa, có một đường liền ngắn.
"Nét đứt là gấp," Mark nói. "Đường liền là cắt."
"Cho mép giấy khít nhau," Cornelia nói.
Bettina gấp đôi tờ giấy. Rồi gấp đôi lần nữa. Rồi gấp đôi thêm một lần. Khi bé mở ra, mấy nếp gấp tạo thành tám ô ngay ngắn.
"Để mình cắt!" Lan nói. Lan chụp cây kéo và bắt đầu cắt dọc theo cả nếp gấp giữa.
"Nhìn coi đường kẻ dừng ở đâu," Mark nói.
Lan đứng sững lại. Đường kẻ trên hình vẽ dừng ở mấy ô giữa. Nếu Lan cắt hết, tờ giấy sẽ rơi ra thành hai dải rời.
"Đừng cắt đứt hết nha!" Kami nói. "Chừa cho mình một cây cầu."
Lan đặt cây kéo xuống. "Bạn làm đi," Lan nói với Bettina. "Chỉ đường ngắn thôi."
4. Nếp gấp còn nhớ
Bettina chỉ cắt đường ngắn ở chính giữa.
Inkling cầm hai đầu và đẩy chúng vô với nhau. Phần giữa lẽ ra phải mở ra thành hình chữ thập. Vậy mà tờ giấy lại phồng lên, căng phồng, như một cái gối.
"Nó không mở ra được," Inkling nói.
"Vuốt phẳng ra rồi thử lại," Crinkle nói. "Nếp gấp còn nhớ. Mấy nếp gấp của bạn còn mềm. Làm cho nó sắc lại."
Cả nhóm mở tờ giấy ra cho phẳng. Cả nhóm gấp lại từng đường, từng đường một, và miết móng tay dọc theo mỗi nếp gấp.
Lần này, khi Inkling đẩy hai đầu vô với nhau, phần giữa mở ra thành một hình chữ thập ngay ngắn.
"Giờ ấn cho phẳng," Presso nói.
Cả nhóm gấp hình chữ thập vòng lại, cho mấy ô nằm chồng lên nhau, như những trang sách. Presso ấn cái gáy sách.
5. Theo thứ tự
"Một cuốn sách bỏ túi phải qua hai thử thách," Kami nói. "Nó phải vừa túi. Và mấy trang của nó phải lật theo thứ tự."
Bettina viết mấy con số nhỏ ở góc: một, hai, ba, cho tới tám. Bé lật trang. Một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy, tám. Đúng thứ tự.
"Mình vẫn là một tờ giấy," Kami nói. "Tám trang, mà vẫn là một tờ."
Inkling gấp cuốn sách nhỏ lại và bỏ nó vô túi tạp dề của Bettina.
Vừa khít.
Bettina vỗ vỗ cái túi rồi bật cười. "Giờ mình cần tám câu chuyện," bé nói, rồi chạy dọc bờ kênh đi tìm bà.
Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.
Trở lại Bãi Cỏ
Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.
Lan gấp một cuốn sách bỏ túi từ một bức vẽ cũ. Lan chỉ cắt đường ngắn, và Lan vẽ một câu chuyện bên trong, mỗi trang một hình.
The Honest Page
Which parts of this story are true, stretched or made up?
True
- Aldus Manutius ran a printing house in Venice from 1494. He made 'portable small books', which people could carry about, a little like today's paperbacks. Source
- His small Virgil came out in April 1501. It was the first book printed in italic, a slanting type cut by Francesco Griffo, and he printed a thousand copies, many more than usual. Source
- Printers made small books by folding one big printed sheet several times. A sheet folded three times gives eight leaves, a size called octavo. Source
- Three folds in half make eight boxes, two rows of four, and the one-sheet book turns those eight boxes into eight pages.
Stretched
- Bettina folds a book like Aldus's small books. What we simplified: Aldus's books were folded from big printed sheets, sewn and bound with covers. Bettina's one-sheet book is a simpler fold with one cut that children make today; it works the same way, one sheet becoming many pages.
Made up
- Bettina, her family and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.